Iratiko ohianaren azken koloreak eta...ez erosi helioko puxikak!

Saila da zehaztea oihana noiz dagoen politagoa, baina bai erraten ahal da orain ikaragarrizko polita dagoela. Aurten hostoen erorketa atzeratu egin da (pasaden urteko blogean begiratzen ahal duzue), bainan hemendik aurrera, lehen edo beranduago, hostoak eroriko dira. berez, iadanik hasi dira, eta zenbait tokietan lurrean lodiera haundiak hartzen dute.

Irudi honetan Iratiko erdialdea ikusten ahal da. Berdeak galdu egiten dira egunez egun, eta oriak, urreak eta gorriei aldatu egiten dira.
¿Zergatik kolore aldaketa?

Berdeak klorofila adierazten dute, landarearen elikagaia argi baldintzak normalak direnean.
Argia beruntz joaten denean, klorofila xantofileei pausu ematen du, kolore oria ematen dutela, uhin longitudea motzago batekin berpizten bait dira, eta fotosintesia luzatuko dutela.Argiaren intentsidadea beherutz jarraitzen denean, karotenoak ateratzen dira, kolore gorriak ematen dietela.
Beranduago, karotenoekin ere, ezin duten fotosintesia egin, eta hostoak ez dira behar.
Gehiago jakiteko, saiatu hemen:
quimica.ugto.mx/revista/7/caroteniodes.htm
es.wikipedia.org/wiki/Xantófila



Arrazola( Iratiko oihana,Aezkoa)2012ko urriak 10

Badira ere, bertze faktore batzuk, hotzaren kontrako babesa bezala, eta horregatik zonalde beroetan hostoak haundiagoak dira ur gehiago lurruntzeko, eta hotzenetan berriz, hostoak edo erortzen dira edo txikitzen dira, euren azalera murriztuz, Siberiako taigan bezala.

Orain azalduko dizuet zergatik eskatzen dizuet heliozko puxikak ez erostearena.

Adar batetik zintzilika dagoen puxika honek, Aezkoako Mendilatz erreserbaren erdian,ume batetak hitz egiten digu, bere puxika festetan nonbaiten urrun galdu egin zuela. Haize korronteak urruntzen dituzte, ehundaka edota milaka kilometroetan, festaren alaitasuna gizakiaren mixeria bihurtzen den tokietara.





Zilar puxika adar batetik zintzilikatuta ikus dezakegu.



Pitillasesko aintziran, edota pirinioko mendizintzurretan aurki ditzazkegu, edo bururatzen ahal duzuen edozein toki politean.

Duela 5 urte, Iratiko pago baten adarretan Mexikar puxika sonda bat agertu zen zintzilika, porexpan kapsula batean tresna txiki batekin bere barruan.Ohar batek adierazten zuen ezperimeto klimatologiko bat zela, eta tresna arriskurikez zuela. ¡Itsas Atlantikoa zeharkatu zuen Iratira heltzeko zorrotada korrontearen bidez Iratirat heltzeko!

Badatoz udazkeneko koloreak!



Irati  Ibiagatik (Aezkoa)

 Pasaden astebuko erauntsien ondoren, koloreen indarra areagotu egin da, nahiz eta oraindik zertxobait itxaron beharko dugu. Baliteke koloreen gehiengoa asteburu honetan edo hurrengoan izatea, nahiz eta inoiz ezin dugu seguru egon
Giko argazkia atzo ilunabarran eginda dago, eta horregatik ilunagoa agertzen da.

Hauek gaur goizean jaengo bikote batekin egindakoak dira:

Ekialderuntz dagoen Iratialdera( Zaraitzu eta  Xiberoa) jadanik mendebaldekoa baino kolore gehiago dauka(  Aezkoa eta Garazi),gorago daudelako.Horrexegatik ere, baliteke mendebaldeko ibarretan kolorea gehiago mantentzea.
Bertzaldetik beti udazkena aurreratuagoa izanen dugu iparraldean hegoaldean baino,eta goiko aldeetan. Honek ere .noiz hostoa aterako den lehen, toki batean edo bestean balio du.
Adibide gisa, intsusa edo Ziaurrea, Iruñean 15 egun Aeazkoan  baino lehenago hasten da loratzen,eta gheienez 60 km etan dago Aezkoako sarreratik errepidez.
Bertze gauz bat kontutan hartzeko da zuhaitz espezie guziak ez dituztela hostoak galtzen aldiz berean; eta hostoa lehen galtzen badute, lehenago aterako zaie.
Oihanean ere euren koloregaitik ezberdintzen dira denak ezberdiñak bait dira, hostoen formak, kopen itxura.. Montpelierreko astigarren kolore gorri Bordele,astigar txikiaren hori bixia, edota lizarraren hori eta gar itxurazko burua..



Lizarra (Fraxinus excelsior)Arrazolatik  Irabiako urtegira joaten den bidetik (Aezkoa)

Iratiko oihana urriko zubian

Hemendik bi egunetan urriko zubia izanen dugu, eta jende anitz Iratiko oihana bisitatzera etorriko da, hain politak diren hostoen koloreen bila.
Aipatu ere egin behar da, zubi hau eta azaroaren 1 arena, ez dira egun egokiak Iratirat etortzeko lasai ibili nahi baduzue, jendez gainezka izaten da eta. Askoz hobe da bertze edozein egunean etorri, eta hau posible ez bada, hobe Iratiko bertze zonaldeak ikusi Irabiako urtegirat joaten ez direnak. dena den beti ongi etorriak izanen zarete, eta nola auniztan ezin dugu gure opor egunak aukeratu, hona hemen adibide bat zuek ikusteko nola zegoen oihana gaur bertan.

Irati Arrazolatik (Aezkoa)

 Irabiako urtegira bidea  Aezkoatik

Astigar arrunta(Acer campestre)aldaketan

 Mozolo txiki mendia,  Ibiagako geinatik



Zuhaitz moarratuen bidea .Arrazola( Irati) 2012 ko urriaren 10ean

Argazkietan ikusi duzuen bezala, oihana poliki poliki negua pasatzeko prestatzen ari da, baina patzadaz.baliteke egun gutti barru aldaketa haundia izatea, datorren euria eta hotzak direla eta.
Oihanean barnaeuria egiten duen bitartean paseatzea zoragarria izaten ahal da idor eta bero mantentzen bagara.Beraz, etorri nahi baduzue, ez ahantzi euritakoa eta bortzegiak!

udazkeneko koloreak urriaren hasieran

Bada jende aunitz itxaroten ari dela oihanaren kolore politak ikusteko, bainan Iratin guttienez, orain arte ez dira eman behar diren aldaketarik. Azkeneko euri goxoak lagundu egin dute hostoei, eta hotza edo eurite gogorrak ez baditu egiten, paisaia ez da momentuz aunitz aldatuko.Adar batzuk besterik ez joan dira udazkeneko koloreak bereganatzen.


Zuhaitz moarratuen ibilbidea.Arrazola(Irati)

 Goiko argazki honetan ikus dezakegu hasierako panelaren gainean fruitu gorri batzuk.Elor txuri ( crataegus monogyna)baten fruitu jangarriak dira hostoen artean nabarmentzen direla.

Elortxuriren fruituak eta birigarro baten kumea

Ondorengo argazkian ikus dezakegu nola zegoen iratiko oihana urriaren joanden urteko 20an. Ikusten duzue bezala, ez daude ezberdintasun haundirik, nahiz eta udazkena pizkat aurreratuago egon.
Tenperaturak asko jeisten badira, segituan udazkeneko koloreak izanen ditugu.Bertzenez, aste batzuk gehiago itxaron izan beharko dugu, eta bitartean, errutearen soinuak entzun, egun hauetan edozein orduan aditzen direla, baita herritik ere bai, nahiz eta ilunabarrean eda gauean gehiago entzun.



Arrazola(Irati)20/10/2011

 

kabi bero bat



Garbiketa baino lehen

Duela zenbait egun irabiako uharkara joateko bidea garbitzen ari nintzela, ezponda tufarriz beteta bait zegoen, kasualitatez arrautz txiki eta azal hauskor pila bat agertu ziren.Gomazkoak ziruditen


Garbiketa egiterakoa












20 arraultz zenbatu nituen,hustutak (gehienak)eta osorik irauten zutenen artean. Oso azal biguna zuten.

Bat hautsi zenean( sahiestezina zen, pala eta atxurra erabiltzen nahiz eta kontu haundiarekin)ikusi nuen, zalantzarik gabe zer ziren.

Harkaitz sugandilak  (podarcis muralis)ziren, zalantzarik gabe.bere arraultzak tufaren artean eta hegoaldean, beroak mantentzen zirela.Goiko argazkian kumea janaria bezala jaten zuen gorringo pizkat batekin ikus dezakegu

Behin azaletik aterata, eta eguzkitan, indar pizka bat berreskuratu egin zuen.
Sugandilak intsektu jale haundiak dira, eta zoritxarrez, hreeiko paretetan edo eskolako patioetan  ikasle askorentzat dibertsioa.

Zapelatz bat hilda alanbrada batean

Argazki honetan zapelatz (Buteo buteo) baten gorpuzkiak ikus dezakegu. Badirudi alanbrada berri egina batean arrapatuta geratu zen, larreak oihanetik banantzeko, oihanaren birsorkuntza hobetzeko eta abereak hobe kontrolatzeko.(ardiak, behiak eta behorrak).

Zapelatzaren ondarrak (Buteo buteo)

Buruhezur ondoan dagoen txanpona, eskalaren ideia egiteko da. Arrapakari honek hagitz arrunta da iparreko ibarretan, eta auniztan hegan egiten edota  zuhaitz eta telefono zutoinetan jarrita ikus dezakegu argazki honetan bezala, sagu eta bertze arrapakin txikien bila.



Zapelatza(Buteo buteo)















hegan egiten soslaia.Ezagutzeko: lepoko txuria, besteak beste.

Udazkenaren jarraipena

Hauxe da udazkenaren koloreak ikusteko eginen dugu lehenbiziko argazkia.
Zergatik erortzen dira hostoak?
Hosto erorkorren basoak hostoak galtzen dute hotza gainditzeko, neguko loaren barnean. Iratin pagoak, gaztainondoak, Gurbeak, zumarrak, elorrioak, astigarrak,basaerramuak eta zuhandorrak, besteak beste.
Bakoitza udazken kolore eta hostoa erortzeko erritmo ezberdin batekin
Ezin da aurretik jakin zehaztasunez noiz politagoa egonen den oihana, hotzak, euria eta haizearen arabera izanen da eta.
Argazkian argibidearen ingurua ikus dezakegu.ur markatik ezkerrean, urritza txiki bat oriska hasi dela.Hosto zabalak ditu, eta horregatik ur asko galtzen du lurrunketan.horregatik izan dugu idortearekin, hosotoak hasi du galtzen ur galerak murrizteko.Dena den, oria jartzen diren lehenetariko bat da.

Arrazola 29 agosto 2012